Tranh luận về xử lý hình sự trẻ từ 14 đến dưới 16 tuổi

Trong phiên thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự (BLHS) ngày 24-5, các đại biểu Quốc hội đã tranh luận chung quanh quy định về phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi.

Theo báo cáo giải trình do Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội Lê Thị Nga trình bày, BLHS 2015 có bước tiến mới trong xử lý hình sự đối với người phạm tội từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi. Những người này chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự giới hạn trong 28 tội danh đã liệt kê mà không phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng như BLHS năm 1999. Quy định này nhằm bảo đảm tính nhân đạo trong xử lý người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi theo tinh thần Hiến pháp 2013 và xu hướng chung của quốc tế.

Về phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi đối với Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (Điều 134), Tội hiếp dâm (Điều 141) và Tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản (Điều 169), do còn ý kiến khác nhau giữa các đại biểu Quốc hội nên Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xin ý kiến Quốc hội về hai phương án.

Phương án một giữ như quy định của Bộ luật hình sự 2015, đối với ba tội trên thì người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về cả tội ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, rất nghiệm trọng và đặc biệt nghiêm trọng.

Phương án hai là giữ như dự thảo luật do Chính phủ trình, theo đó người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về loại tội rất nghiêm trọng và tội đặc biệt nghiêm trọng mà không phải chịu trách nhiệm hình sự về tội ít nghiêm trọng hoặc tội nghiêm trọng đối với ba tội danh nêu trên.

Tại phiên thảo luận, đại biểu Quốc hội đã dành nhiều thời gian tranh luận về vấn đề chịu trách nhiệm hình sự của trẻ từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi.

Không vì một vài vụ án mà thay đổi chính sách

Đồng tình với phương án hai để trẻ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về loại tội rất nghiêm trọng và tội đặc biệt nghiêm trọng, đại biểu Bùi Văn Xuyền (Thái Bình) cho rằng, sửa đổi BLHS  2015 không vì một vài vụ án mà chúng ta thay đổi cả một chính sách hình sự lớn đối với trẻ em đã được tồn tại và ổn định lâu dài từ Bộ luật hình sự 1999. Trẻ em đã chưa phát triển toàn diện đầy đủ về cả thể chất và tinh thần, nhận thức, việc phạm tội chủ yếu là do bị kích động, lôi kéo và không làm chủ được bản thân, do vậy việc xử lý hình sự đối với trẻ em là điều hết sức phải cân nhắc. Phải ưu tiên xử lý bằng các biện pháp khác mới đem lại hiệu quả tác dụng giáo dục và thể hiện tính nhân văn của pháp luật.

Đồng tình ý kiến này, đại biểu Đỗ Thị Lan (Quảng Ninh) cho rằng nếu chịu trách nhiệm hình sự cả tội ít nghiêm trọng và tội nghiêm trọng đối với ba tội danh: Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho người khác; tội hiếp dâm; tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản thì sẽ không còn cơ hội cho trẻ em sửa đổi lỗi lầm, học tập và phát triển.

Phân tích sâu hơn, đại biểu Nguyễn Thị Thủy (Bắc Cạn) cho biết, trong ba năm từ 2014 đến 2016, trong phạm vi cả nước chỉ có 122 em bị truy tố về tội cố ý gây thương tích, tức là chia trung bình mỗi năm ở mỗi địa phương chỉ có một em ở độ tuổi này gây thương tích đến mức phải xử lý hình sự. Cả nước chỉ có chín em bị truy tố về tội hiếp dâm và hai em bị truy cứu về tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản.

“Xử lý như BLHS 2015 là rất nặng cho trẻ em, gần như không có sự phân hóa giữa trẻ em và người lớn phạm tội. Độ tuổi 14 đến dưới 16 diễn ra nhiều nhất thay đổi về tâm sinh lý, tò mò, hiếu động, dễ bắt chước những điều mới lạ, hạn chế pháp luật...” , đại biểu Thủy nhận định.

Cũng theo đại biểu này, BLHS 2015 đã mở rộng phạm vi xử lý hình sự đối với các em đối với ba tội danh trên là không có sự phân hóa giữa trẻ em phạm tội và người lớn phạm tội.

“Tôi lựa chọn phương án là đối với các cháu đang ở độ tuổi học sinh lớp 8, lớp 9 này thì chỉ xử lý về hình sự khi các cháu phạm vào loại tội rất nghiêm trọng và tội đặc biệt nghiêm trọng như truyền thống xử lý của chúng ta suốt từ năm 1945 cho tới nay”, Ủy viên Thường trực Ủy ban Tư pháp Nguyễn Thị Thủy kết luận.

Luật phải bảo vệ số đông

Tuy nhiên, nhiều đại biểu đã chọn phương án một với nhiều lý do khác nhau.

“Nếu về mặt tình cảm tôi không nhất trí với quan điểm như phương án một. Tuy nhiên, chúng ta đặt lợi ích của quốc gia dân tộc lên trên hết và bảo đảm sự nhất quán của chính sách hình sự đã được Chính phủ trình Quốc hội khóa XIII đã thông qua và Quốc hội khóa XIV đa số đại biểu Quốc hội tại kỳ họp thứ 2 đã nhất trí. Trong thời gian rất ngắn mà chúng ta lại thay đổi sợ rằng cử tri sẽ băn khoăn”, đại biểu Phạm Trí Thức (Thanh Hóa) nói.

Còn đại biểu Nguyễn Thị Phúc (Bình Thuận) cho rằng, thực tế thời gian qua, hành vi cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, nhất là tình trạng bạo lực học đường, hiếp dâm và bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản do người chưa thành niên thực hiện có chiều hướng gia tăng. Nhiều vụ xảy ra với tính chất phức tạp, mức độ vô cùng nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp và lâu dài cho sức khỏe của người bị hại, cần phải được xử lý nghiêm minh.

Đồng tình với đại biểu Phúc, đại biểu Nguyễn Ngọc Phương (Quảng Bình) cho rằng tội phạm đang ngày càng trẻ hóa với những hành động vi phạm phức tạp, tàn bạo, phi nhân tính, đặc biệt gần đây tệ nạn hiếp dâm, bắt cóc tống tiền, cố ý gây thương tích cho người khác gia tăng một cách nghiêm trọng, gây bức xúc, bất an cho xã hội cần được xử nghiêm để cảnh báo, để răn đe, để hướng tới xây dựng một xã hội bình yên. Không những thế, đối tượng này gần đây cũng bị một số kẻ xấu lợi dụng trong kích động và bạo loạn.

Thêm nữa, ông Phương cho rằng: “Tuổi từ đủ 14 đến 16 phạm tội là cá biệt nhưng lại gây bất an cho số đông, luôn tạo cho mọi người cảm giác lo âu, sợ hãi, vì thế luật phải bảo vệ cho số đông”.

Đặc biệt, đại biểu Nguyễn Hữu Chính, Chánh án TAND TP Hà Nội cho rằng cả hai phương án đều chưa hợp lý.

Phương án một chưa phù hợp với nguyên tắc xử lý và chính sách hình sự đối với người chưa thành niên phạm tội. Còn phương án hai phù hợp với chính sách hình sự của Nhà nước, đã thu hẹp phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của người từ đủ 14 tuổi đến 16 tuổi và phù hợp với tình hình đấu tranh phòng, chống tội phạm trong giai đoạn hiện nay. Tuy nhiên, phương án này cũng chưa lý giải được tại sao chọn tội này mà không chọn tội khác, trong khi đó có những tội phạm có tính chất mức độ nguy hiểm cao hơn.

Đại biểu Nguyễn Hữu Chính đưa ra thí dụ người đủ 14 tuổi đến 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội trộm cắp tài sản nhưng không phải chịu trách nhiệm hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tội lạm dụng chiếm đoạt tài sản; hoặc phải chịu trách nhiệm hình sự về tội khủng bố nhưng không phải chịu trách nhiệm hình sự về tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân.

Sau phiên thảo luận này, dự kiến chiều 20-6, Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự số 100/2015/QH13.

Nguồn: Nhân dân điện tử

130

Gởi câu hỏi
Văn bản liên quan