• Lữu trữ
  • Thông báo
  • Ghi chú
  • Facebook
  • Google
    • 12
 

Nghị quyết 03/2015/NQ-HĐTP về quy trình lựa chọn, công bố và áp dụng án lệ do Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ban hành

Tải về Nghị quyết 03/2015/NQ-HĐTP
Bản Tiếng Việt
Bản Tiếng Anh (English)
Lược Đồ
Tải về


Trích lược
Số hiệu: 03/2015/NQ-HĐTP   Loại văn bản: Nghị quyết
Nơi ban hành: Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao   Người ký: Trương Hòa Bình
Ngày ban hành: 28/10/2015   Ngày hiệu lực: Đã biết
Ngày công báo: 20/11/2015   Số công báo: Từ số 1131 đến số 1132
Lĩnh vực: Tố tụng và các phương thức giải quyết tranh chấp   Tình trạng: Đã biết

Từ 16/12/2015, Việt Nam chính thức áp dụng án lệ trong xét xử

Ngày 28/10/2015, Hội đồng thẩm phán (HĐTP) đã ban hành Nghị quyết 03/2015/NQ-HĐTP về quy trình lựa chọn, công bố và áp dụng án lệ.

Nghị quyết 03/2015/NQ-HĐTP bao gồm 10 điều, hướng dẫn về khái niệm án lệ và giá trị pháp lý của án lệ; Quy định về các tiêu chí lựa chọn án lệ; việc rà soát, phát hiện bản án, quyết định để đề xuất phát triển thành án lệ…

Theo đó, án lệ là những lập luận, phán quyết trong bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án về một vụ việc cụ thể được HĐTP TANDTC lựa chọn và được Chánh án TANDTC công bố là án lệ để các Toà án nghiên cứu, áp dụng trong xét xử.

Tiêu chí lựa chọn án lệ

Có tất cả 04 tiêu chí để lựa chọn án lệ: 

Một là, có tính chuẩn mực.    

Hai là, có giá trị hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử, bảo đảm những vụ việc có tình tiết, sự kiện pháp lý như nhau thì phải được giải quyết như nhau.

Ba là, chứa đựng lập luận để làm rõ quy định của pháp luật còn có cách hiểu khác nhau. 

Bốn là, phân tích, giải thích các vấn đề, sự kiên pháp lỷ và chỉ ra nguyên tắc, đường lối xử lý, quy phạm pháp luật cần áp dụng trong một vụ việc cụ thể.

Rà soát, phát hiện bản án, quyết định để đề xuất phát triển thành án lệ

Về việc rà soát, phát hiện bản án, quyết định để đề xuất phát triển thành án lệ, Nghị quyết 03 quy định như sau:

Chánh án TAND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Chánh án TAQS quân khu và tương đương; Chánh án TAND cấp cao; Chánh án TAQS Trung ương tổ chức tổng kết thực tiễn xét xử để đề xuất những vấn đề cần hướng dẫn. 

Căn cứ vào 04 tiêu chí lựa chọn án lệ nói trên, các cơ quan có thẩm quyền vừa được đề cập sẽ tổ chức rà soát, phát hiện các bản án, quỵết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án mình, các Tòa án thuộc phạm vi thẩm quyền để đề nghị Ủy ban Thẩm phán TAND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Ủy ban Thẩm phán TAQS quân khu và tương đương; Uỷ ban Thẩm phán TANDT cấp cao; Uỷ ban Thẩm phán TAQS Trung ương xem xét, đánh giá. 

Trường hợp bản án, quyết định đã đưa ra xem xét, đánh giá có nội dung đáp ứng các tiêu chí lựa chọn đã được quy định tại Nghị quyết 03 này thì Chánh án TAND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; Chánh án TAQS quân khu và tương đương; Chánh án TAND cấp cao; Chánh án TAQS Trung ương gửi báo cáo về TANDTC (thông qua Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học), trong đó đánh giá thực tiễn xét xử và pháp luật liên quan đến đề xuất lựa chọn án lệ… 

Vụ trưởng các Vụ Giám đốc kiểm tra TANDTC căn cứ vào các tiêu chí hướng dẫn tại Điều 2 của Nghị quyết này tổ chức rà soát, phát hiện các quyết định giám đốc thẩm của HĐTP TANDTC và các bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của các Toà án khác, gửi báo cáo về Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học TANDTC, trong đó đánh giá thực tiễn xét xử và pháp luật liên quan đến đề xuất lựa chọn án lệ; nêu rõ bản án, quyết định có chứa đựng nội dung đề xuất lựa chọn phát triển thành án lệ; nội dung đề xuất lựa chọn làm án lệ (kèm theo bản án, quyết định được đề xuất).

Bên cạnh đó, các cá nhân, cơ quan, tổ chức có thể gửi đề xuất lựa chọn các bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Toà án đáp ứng các tiêu chí tại Nghị quyết 03 này cho TANDTC (thông qua Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học) để phát triển thành án lệ. Việc tổ chức rà soát, phát hiện bản án, quyết định để đề xuất phát triển thành án lệ của các Tòa án được tiến hành  theo định kỳ 6 tháng.

Trường họp cần thiết có thể tổ chức Hội thảo lấy ý kiến của các đại biểu Quốc hội, các chuyên gia, nhà khoa học, các nhà hoạt động thực tiễn, các cơ quan, tổ chức hữu quan. 

Thành lập Hội đồng tư vấn án lệ

Ngoài ra Nghị quyết 03 cũng quy định về việc thành lập Hội đồng tư vấn án lệ. Theo đó, Hội đồng tư vấn án lệ do Chánh án TANDTC thành lập để thảo luận, cho ý kiến đối với các nội dung của bản án, quyết định được đề xuất lựa chọn làm án lệ theo đề nghị của Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học. 

Hội đồng tư vấn án lệ gồm có ít nhất 9 thành viên; trong đó, Chủ tịch Hội đồng là Chủ tịch Hội đồng khoa học TANDTC, 1 Phó Chủ tịch Hội đồng là Phó Chủ tịch Hội đồng khoa học TANDTC, 1 Thư ký Hội đồng là đại diện lãnh đạo Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học TANDTC và các thành viên là đại diện Bộ Tư pháp, VKSNDTC, Liên đoàn Luật sư Việt Nam, các chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành về pháp luật và đại diện các cơ quan, tổ chức hữu quan. 

Trường hợp tư vấn án lệ về hình sự thì thành phần của Hội đồng tư vấn án lệ phải có đại diện Bộ Công an. 

Công bố án lệ

Về việc công bố án lệ, việc công bố án lệ do Chánh án TANDTC thực hiện và án lệ được công bố phải bao gồm những nội dung: Tên của vụ việc được Toà án giải quyết; số bản án, quyết định của Toà án có chứa đựng án lệ; từ khoá về những vấn đề pháp lý được giải quyết trong án lệ; các tình tiết trong vụ án và phán quyết của Toà án có liên quan đến án lệ; vấn đề pháp lý có giá trị hướng dẫn xét xử được giải quyết trong án lệ. Án lệ được đăng trên Tạp chí TAND, Cổng thông tin điện tử TANDTC; được gửi cho các Toà án và được đưa vào Tuyển tập án lệ xuất bản theo định kỳ 12 tháng.

Nguyên tắc sử dụng án lệ

Khi xét xử, Thẩm phán, Hội thẩm phải nghiên cứu, áp dụng án lệ để giải quyết các vụ việc tương tự, bảo đảm những vụ việc có tình tiết, sự kiện pháp lý giống nhau phải được giải quyết như nhau. 

Trường hợp áp dụng án lệ thì số bản án, quyết định của Toà án có chứa đựng án lệ, tính chất, tình tiết vụ việc tương tự được nêu trong án lệ và tính chất, tình tiết vụ việc đang được giải quyết, vấn đề pháp lý trong án lệ phải được viện dẫn, phân tích, làm rõ trong bản án, quyết định của Toà án; trường họp không áp dụng án lệ thì phải phân tích, lập luận, nêu rõ lý do trong bản án, quyết định của Toà án. 

Trường hợp do có sự thay đổi của Luật, Nghị quyết của Quốc hội, Pháp lệnh, Nghị quyết của Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Nghị định của Chính phủ mà án lệ không còn phù hợp thì Thẩm phán, Hội thẩm không áp dụng án lệ. 

Trường hợp do chuyển biến tình hình mà án lệ không còn phù hợp thì Thẩm phán, Hội thẩm không áp dụng án lệ, đồng thời phải kiến nghị ngay với HĐTP TANDTC (thông qua Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học) để xem xét hủy bỏ.

Ngay sau khi nhận được kiến nghị xem xét huỷ bỏ, thay thế án lệ, Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học nghiên cứu, báo cáo Chánh án TANDTC để tổ chức phiên họp toàn thể HĐTP TANDTC xem xét việc huỷ bỏ, thay thế án lệ. HĐTP TANDTC họp biểu quyết thông qua việc huỷ bỏ, thay thế án lệ. 

Trên cơ sở kết quả biểu quyết của HĐTP TANDTC, Chánh án TANDTC công bố việc huỷ bỏ, thay thế án lệ, trong đó xác định rõ thời điểm án lệ bị hủy bỏ, thay thế. Quyết định huỷ bỏ hoặc thay thế án lệ được đăng trên Tạp chí TAND, Cổng thông tin điện tử TANDTC và gửi đến các Toà án.

Ban hành kèm theo Nghị quyết 03 là những mẫu biên bản về việc lựa chọn án lệ (Mẫu Biên bản phiên họp lựa chọn, thông qua án lệ, Mẫu Quyết định về việc công bố án lệ, Mẫu Quyết định về việc huỷ bỏ án lệ)

Nghị quyết 03/2015/NQ-HĐTP có hiệu lực từ ngày 16/12/2015, những án lệ được lựa chọn sẽ có hiệu lực áp dụng sau 45 ngày kể từ ngày công bố.

Từ khóa: Nghị quyết 03/2015/NQ-HĐTP

4.278

Thành viên
Đăng nhập bằng Google
294198